بازگشت صفحه اصلی شهر آلماتی
جاذبه های گردشگری آلماتی
دانشگاهها و مراکز آموزشی آلماتی
نمایشگاههای آلماتی

آلماتی

 

 

 

 


 

شهر آلماتی ( آلماتا ) پرجمعیت ترین شهر قزاقستان (1404300 سال 2010  ) بعنوان مرکز اصلی تجاری در جنوب شرقی این کشور و در امتداد رشته کوههای مرتفع تیان شان و نزدیکی مرزهای قرقیزستان قرار گرفته است. این شهر از سال 1927 تا سال 1997 بعنوان پایتخت قزاقستان به شمار می رفت (از 1927 تا 1936 مرکز جمهوری خودمختار قزاقستان شوروی سوسیالیستی – از 1936 تا 1991 مرکز جمهوری قزاقستان اتحاد جماهیر شوروی – 1991 تا 1997 پایتخت جمهوری قزاقستان ) تا آنکه در این سال پایتخت به شهر آستانا انتقال یافت.


مساحت این شهر 324.8 کیلومتر مربع می باشد نام شهر آلماتی  در زبان قزاقی برگرفته از کلمه  آلما به معنی سیب و آلماتی به مفهوم شهر پر از سیب اطلاق می گردد در اکثر زبانهای ریشه ترکی آلما به معنای سیب است همچنین در نسخ قدیمی بجا مانده از مجارستان نام این شهر را آلما اتا در معنی پدر سیب می دانند که به نظر مفهوم خاصی را نمی رساند امروزه سیب به عنوان نماد این شهر شناخته می شود از سوی دیگر برخی از اندیشمندان و تاریخ شناسان ایرانی معتقدند نام این شهر تغییر یافته آلوه آتا که در ریشه سکایی – ایرانی آن کوه عقاب نامیده می شده گرفته شده است.


 در منابع  مورخان اسلامی و ایرانی از این شهر به آلمالیغ در مفهوم شهر پر از سیب نیز یاد شده است.

آلماتی شهری زیبا و سرسبز با خیابانهای عریض , ساختمانهای زیبا , پارکهای متعدد و فواره های فراوان (بیش از 120 فواره زیبا ) است. خیلی ها به این شهر لقب شهر باغ را داده اند در بهار حومه جنوبی شهر از شکوفه های سیب , آلبالو , گیلاس و زرد آلو پوشیده می شود.
این شهر با لباس سبز بر تن , نمای زیبای کوههای اطراف و 8 هزار هکتار پوشش سبز در داخل شهر به شهری رویایی می نماید.


هر چند امروزه با حجم وسیع خودرو ( 500 هزار خودرو ثبت شده در سال 2007  ) در سطح شهرتا حدودی این خاصیت خود را از دست داده ولی امید است با ورود مترو و خطوط اتوبوس بی آر تی تا حد زیادی از این مشکل کاسته شود.
آلماتی از لحاظ شهری به 7 منطقه اداری مجزا تقسیم می شود و هر یک ادارات مجزا خود را دارد (مالیات , آرشتیکت , بهداشت و.... ) که عبارتند از:
- آلماتینسکی ( Almalinskiy ) 
- آئوزوسکی  (Auezov )
- بستاندیسکی ( Bostandyk )
- ژتیسوسکی (  Zhetysu )
- مدئوسکی ( Medeusky )
- تورکسیبسکی ( Turksibskiy )
- آلاتائوسکی   (Alatau )

 

شهردار فعلی این شهر آقای اخمد جان یسیموف اسماگولوویچ  (Akhmetzhan Yesimov Smagulovich) است که از سال 2008 عهده دار این شغل است.


تاریخچه آلماتی
اولین نشانه های زندگی در محدوده آلماتی به دوران عصر برنز و 900 تا 1000 سال پیش از میلاد مسیح باز می گردد که نشان از حضور کشاورزان و گله داران در آبادیهای این منطقه را دارد.


پس از آن از 700 سال پیش از میلاد دوره سکاها که این سرزمین را برای زندگی انتخاب کردند شروع می گردد و همچنین قبایل یویسان (Uisun  ) ساکن مناطق شمالی کوههای تیان شان و محدوده آلماتی گردیدند. شواهد بسیاری از این دوران از گورستانهای تومولی (tumuli ) و شهرک های باستانی وجود دارد مشهور ترین یافته ها ی باستان شناسی در این مورد مجسمه طلایی  ایسیک کورگان (Issyk Kurgan ) , گنجهای ژالولی (Zhalauly ) , نیم تاج کارگالی (Kargaly ) و آثار هنری برنزی ژتیسو (Zhetysu  ) می باشند. در طی حکمرانی ساکاها و یویسانها , آلماتی به یک مرکز آموزش و پرورش اولیه تبدیل شده بود.


مرحله بعدی تکامل آلماتی به قرون وسطی باز می گردد ( قرون هشتم تا دهم میلادی ) و شاخصه های آن توسعه فرهنگی شهر , گذر به مسیر آرام در زندگی , رشد کشاورزی و صنایع دستی و همچنین ظهور تعدادی شهر و دهستان در منطقه  ژتیسو (Zhetysu  ) .
در قرون 10 تا 14 میلادی شهرک هایی که در آن زمان آلماتی بزرگ نامیده می شد بعنوان  بخشی از مسیر تجاری جاده ابریشم شناخته می شد و آلماتی بعنوان یکی از مراکز تجاری , کشاورزی , صنایع دستی در جاده ابریشم مشهور بود. برای اولین بار نام این شهر در کتابهایی در قرن سیزدهم بعنوان آلماتاو (Almatu ) درج گردید.


در قرون پانزدهم تا هجدهم میلادی با افت تجاری این بخش از جاده ابریشم دچار نزول شد با همه اینها , در این دوره وقایعی  بسیار مهمی رخداد که  آثار زیادی را بر روی الماتی و کل قزاقستان گذاشت. این دوره تحولات قومی و سیاسی بزرگی را به همراه داشت دولت و ملت قزاق در نزدیکی همین منطقه و در این دوره شکل گرفت.
این سرزمین  در این دوران شاهد توسعه طلبیهای غم انگیز ژونگار ها (Dzungar قبایل مغول ) و تلاش شدید قزاقها در حفظ سرزمین و استقلالشان بوده است. در سال 1730 قزاقها در کوههای آنیراکای (Anyrakay ) در 70 کیلومتری شمال غربی آلماتی از ژونگارها شکست خوردند و لحظه تاریخی برای قزاقها و این سرزمین بوجود آمد.


در 4 فوریه 1854 تاریخ نوین این شهر با ساخت قلعه مستحکم کوهپایه ای ارتش روسیه بنام قلعه ورنی (Verniy وفا دار ) که در کوههای ژایلیسکی آلاتائو (Zailiysky Alatau ) بین رودخانه های بزرگ و کوچک آلماتی (Bolshaya and Malaya Almatinka  ) واقع گردیده بود آغاز شد.
ساخت قلعه ورنی تقریبا پاییز 1854 به پایان رسید این قلعه به شکل یک حصار پنج ضلعی بود که یکی از اضلاع آن در مجاورت و امتداد رود آلماتی کوچک قرار داشت بعدها حصارهای چوبی با دیوارهای آجری جایگزین شد. بخش اصلی فضا در میدان بزرگ قلعه که برای آموزش و حرکت پیاده در نظر گرفته بود قرار داشت.


در 1855 اولین قزاقهای مهاجر در ورنی سکنی گزیدند در 1856 ورنی پذیرش دهقانان روس را آغاز کرد آنها روستای بزرگ آلماتی ( روستای قزاقی ) را در نزدیکی استحکامات بنا کردند به زودی جریان مهاجرت افزایش یافت و ساخت و سازها در مناطق روستای کوچک آلماتی و اسلابودا (sloboda نوعی شهرک معاف از مالیات ) تاتاری ( تاشکندی ) انجام گرفت.
در سال 1867 قلعه ورنی به شهرتبدیل شده و  آلماتینسک (Almatinsk ) نامیده شد ولی مردم علاقه ای به این نام نشان ندادند و به زودی دوباره ورنی نام گرفت.


با توجه به نقشه های اولیه شهر , محدوده شهر 2 کیلومتر به سمت جنوب و در امتداد رودخانه آلماتی و سه کیلو متر به سمت غرب بود ناحیه های شهری ابتدا به محدوده های مسکونی و سپس به بخشها تقسیم شد شهر با سه دسته از ساختمانها متمایز می گشت نوع اول و دوم ساختمانهای دو طبقه بودند که دو طبقه داشتند و یا حداقل یک طبقه و یک زیر زمین بزرگ داشتند که این ساختمانها در مرکز و اطراف شهر واقع شده بودند و خانه های نوع سوم در حومه شهر قرار داشتند.

 


در4 صبح  28 می  1887 بین 11 تا 12 دقیقه تقریبا بطور کامل ورنی را نابود کرد ساختمانهای آجری بیشتر از بین رفتند از این رو مردم خانه های یک طبقه عموما از چوب و یا خشت خام ساختند.
در سال 1918 ورنی پایه قدرت شوروی گردید و شهر به همراه منطقه اطرافش به منطقه خود مستقل ترکستان ( تاتارستان ) پیوست. در پنجم فوریه 1921 شهر به نام آلماتا برگرفته از نام باستانی منطقه بازگشت.


در 3 آوریل 1927 پایتخت منطقه خود مختارقزاق جمهوری سوسیالیستی شوروی ( که پیش از این منطقه خودمختار قرقیز نامیده می شد و حدود آن کشوردر حدود فعلی قزاقستان بوده و هیج ربطی به کشور قرقیزستان ندارد )از شهر کیزیل اوردا به آلما آتا انتقال یافت این خود انگیزه بیشتر برای توسعه فشرده تر این شهر گشت .
در سال 1936 با شکل گیری جمهوری سوسیالیستی شوروی قزاقستان (با وسعت 2,717,300 کیلومتر مربع و دومین جمهوری بزرگ شوروی  ) آلماتا بعنوان پایتخت آن معرفی شد.


در سال 1941 با انتقال کارخانجات و کارگران مناطق اروپایی شوروی در زمان جنگ جهانی دوم به آلماتا  این شهر بعنوان یک مرکز اداری , تجاری برخوردار از مرزهای امن و صنعت در حال توسعه به ناگاه به قطب صنعتی شوروی سابق تبدیل شد.
نقش ویژه ای که موقعیت مکانی این شهر در آن زمان ایفا کرد باعث رشد صنعتی سریع این شهر بین سالهای 1941 تا 1945 گردید. جمعیت فعال اقتصادی این شهر از 104 هزار نفر در سال 1919 به 365 هزار نفر در سال 1968 افزایش یافت.


در سال 1967 این شهر بیش از 147 شرکت صنعتی داشت که عمدتا از نظر حجم از دسته کارخانجات سبک تولید مواد غذایی بودند که برخلاف سیاستهای عمومی شوروی در ایجاد کارخانجات حجیم و سنگین بود صنایع اصلی فرآوری مواد غذایی بود که تا حد زیادی مرهون باغات , مواد خام نباتی و صنایع سبک بود تولیدات اصلی مواد غذایی  آن عبارت بودند از: گوشت , آرد , حبوبات , ماکارونی( یک کارخانه ) , شیر , شراب , کمپوت های میوه , کارخانجات تنباکو , آبجو , مخمر , کارخانه بسته بندی چای , صنایع الکتریکی , تولیدات پارچه و خز , کارخانجات پنبه پاک کنی و ریسندگی ,کفش ,  پوشاک و چاپ از سایر صنایع این شهر بودند کارخانجات سنگین نیز 33 درصد صنایع شهر را تشکیل می دادند که بیشتر در زمینه  برق , ریخته گری , مهندسی,  ساختمانی و... بودند.


وقایع مهم رخداده در طی سالهای 1920 تا استقلال قزاقستان در الماتی به شرح زیر می باشند:


در 1921 طی نشست نمایندگان دولتی و نمایندگان مردمی شهر ورنی تغییر نام این شهر به نام قدیم آن آلماتا به درخواست مردم مسلمان این شهر پذیرفته شد.
در سال 1926 شورای کار و دفاع احداث خط راه آهن ترکستان به سیبری را تصویب کرد که عنصر حیاتی در بازسازی این جمهوری بود این خط راه آهن در شرق و جنوب شرق جمهور گسترده شد و در سال 1930 کار ساخت ایستگاه قطار آلماتی و بزرگراه آن به پایان رسید که سبب ساز رشد فراوان این شهر بعنوان مرکز جمهوری گشت.
2 مارس 1927 به ابتکار کمیته اجرایی مرکزی جمهوری پایتخت آن از کیزل اوردا به آلماتا انتقال یافت و از این پس تا سال 1997 بعنوان پایتخت قزاقستان شناخته شد.


در سال 1930 علاوه بر ایستگاه راه آهن فرودگاه آلماتا نیز گشایش یافت و از آن پس مردم می توانستند به راحتی به مسکو مسافرت کنند.
سال 1936 , با توجه به مرکزیت شهر آلماتا دفتر معماری و نقشه کشی مرکز تصمیم به پایه ریزی شهر جدید بر اساس نظام بخشهای مستطیل شکل برای آلماتا که حالا به عنوان پایتخت جمهوری بود گرفتند.


جنگ جهانی دوم : در طی جنگ جهانی دوم محدوده شهری گسترش یافت آلماتا میزبان بیش از 30 کارخانه صنعتی از خط مقدم , 8 بیمارستان تخلیه شده , 15 موسسه , دانشگاه و مدارس فنی , 20 نهاد فرهنگی و... گردید که از مسکو , کیف و لنینگراد گسیل شده بودند.

به 48 نفر از ساکنین آلماتا عنوان قهرمان اتحاد جماهیر شوروی اعطا شد. 3 گردان تفنگ دار از آلماتا به جنگ رفتند که گارد تفنگداران 8 ام پانفیلو به خاطر نبرد شجاعانه اشان معروف گردیدند.
همچنین 2 گردان دیگر و3 هنگ نیروی هوایی که متعلق به پایگاه هوایی آلماتا بودند.
1966 تا 1971 به میزان 1400000 متر مربع خانه های مسکونی دولتی و تعاونی در شهر ساخته شد.

طی این سالها هر سال بیش از 300000 متر مربع خانه مسکونی مقاوم در مقابل زلزله احداث گردید.
ساختمانها در چندین طبقه و با ترکیبی منسجم و متنوع در طراحی ایجاد شد در همین سالها مدارس , بیمارستانها , مراکز فرهنگی , کاخ لنین , هتل قزاقستان و مجموعه ورزشی مدئو ایجاد شد.
سد مدئو نیز در سال 1966 ساخته شد تا جلوی سیلابهای مخرب گرفته شود .
در 26 دسامبر 1975 هواپیماهای ترابری مافوق صوت توپولوف Tu-144 در خطوط هوایی مسکو – آلماتا به کار گرفته شد.
از سال 1981 پروژه ساخت مترو آلماتا جهت اجرا به مرحله بررسی وتحقیق رسید.
در 16 دسامبر 1986 شورش  ژلتوکسان دراعتراض به میخائیل گورباچف در منفصل کردن دین محمد کونایف (  Dinmukhamed Kunayev) صورت پذیرفت.
1991 استقلال جمهوری قزاقستان و تشکیل کشور جمهوری قزاقستان
1993 بنا بر تصمیم دولت نام آلماتا به نام آلماتی تغییر یافت.


در 1997 رئیس جمهور قزاقستان نورسلطان نظربایف مصوبه انتقال پایتخت از آلماتی به آستانا را ابلاغ کرد.
در 1 جولای 1998 لایحه تعیین آلماتی به عنوان مرکز علمی , فرهنگی , تاریخی , صنعتی و مالی قزاقستان به تایید رسید.

آب و هوا
آب و هوای آلماتی مرطوب با تابستانهای گرم و زمستانهای سرد است متوسط دمای شهر در سال 9 درجه سانتیگراد بالای صفر و متوسط دما در سردترین ماه سال ژانویه 7 درجه سانتیگراد زیر صفر و متوسط دما در گرمترین ماه سال جولای 23 درجه سانتیگراد بالای صفر است.
حدودا 36 روز در سال دمای آلماتی بیش از 30 درجه سانتیگراد است
بارش سالیانه در حدود 600 تا 650 میلی متر در سال است  50 تا 70 روز از سال شهر و حومه آن در مه فرو می روند.
رکورد دیرترین برف باریده شده در سال در آلماتی مربوط به 17 ژوئن 1987 است.

 

جمعیت
بر اساس اطلاعات مرکز آمار قزاقستان جمعیت این شهر در پایان سال 2010 به 1404300  نفر رسیده است البته کارشناسان معتقدند با توجه به جمعیت مهاجر اطراف که از سایر نقاط برای کار به آلماتی می آیند جمعیت این شهر در طی روز به بیش از دو میلیون نفر می رسد.
ترکیب جمعیتی اعلام  شده شهر آلماتی بر اساس سر شماری سال 2009 به شرح زیر است:
53 درصد قزاق , 33 درصد روس , 5 درصد اویگور , 2 درصد تاتار , 2 درصد کره ای , اوکراینی , آلمانی , چینی و سایر قومیتها مجموعا 5 درصد
در این شهر بطور عمده به زبان روسی و قزاقی صحبت می شود.

رودخانه های آلماتی

رودخانه های آلماتینکا بزرگ و آلماتینکا کوچک و همچنین شاخه های فرعی آنها  یسنتای , رمیزووکا , ژاربولاک و کارسو از داخل شهر عبور می کنند همه آنها متعلق به حوزه آبریز دریاچه بالخاش می باشند .
اکثر آنها سریع با عرض کم ( 10 -15 متر) و در دره های عمیق ( 22 متر ) می باشند . آب این رودخانه ها از بارشهای جوی و همچنین در تابستان از ذوب شدن آب یخچالهای طبیعی تامین می گردد.
در سال 1971 در دشت آبهای آلماتی بزرگ , دریاچه مصنوعی برای تفریح ساکنین آلماتی بنام سایران احداث گردید که حجم مخزن آن دو میلیون وسیصد هزار متر مکعب می  باشد.

حمل و نقل
وسایط نقلیه درون شهری آلماتی شامل اتوبوس , اتوبوسهای برقی , تراموا , تاکسی و بزودی مترو می باشد ( البته به مانند ایران و حتی بیشتر از تهران سواریهای شخصی  به جابه جایی مسافر نیز می پردازند ).
شبکه گسترده ای از اتوبوس , اتوبوسهای برقی , تاکسی ( سواریهای شخصی ) و دو مسیر تراموا بجای مانده از گذشته تمام شهر را به خوبی پوشش می دهند.
ساخت و ساز مترو از سال 1988 برنامه ریزی شده بود که اولین فاز آن در دسامبر 2011 راه اندازی خواهد شد فاز نخست آن شامل 7 ایستگاه  می باشد.
آلماتی دارای 3 فرودگاه است که فرودگاه اصلی و بین المللی آن در منطقه شهری واقع شده که در مکان سوخته شده در سال 2004 ساخته شد. در سال 1998 بازسازی اصلی باند فرودگاه صورت گرفت که در سال 2006 باند نخست تکمیل گردید.
در سال 2008 ساخت باند دوم که هیچ محدودیتی از نظر نوع و وزن هواپیما نداشته باشد آغاز گردید باند بین المللی دوم با ظرفیت 2500 مسافر در ساعت درنظر گرفته شده است. در سال 2006 فرودگاه آلماتی به جابه جایی دو میلیون نفر خدمت کرد.

به غیر از این فرودگاه دو فرودگاه کوچک در حومه آلماتی قرار دارد فرودگاههای محلی بروندای  و بایسرک.

آلماتی همچنین دارای دو خط راه آهن می باشد خطوط راه آهن آلماتی 1 و آلماتی 2  خط آلماتی 1 مسیر راه آهن سیبری به کشورهای آسیای میانه است و از شمال شهر عبور می کند.
خط آلماتی 2 در مرکز شهر واقع شده و برای جابجایی مسافران شهر آلماتی در نظر گرفته شده است.
پایانه های مسافرتی اتوبوسرانی سایران و سایخت جهت جابجایی مسافران به مسیرهای خارج از شهر و سایر شهرهای قزاقستان تعبیه شده است.

اقتصاد
آلماتی حدود بیست درصد تولید ناخالص ملی کل قزاقستان را به خود اختصاص داده است ( 36 میلیارد دلار در سال 2010 ) . آلماتی کلید مرکز مالی آسیای میانه است و از لحاظ سطح توان مالی هم رده شهرها بزرگ دنیا همچون دیترویت , منچستر , ادینبورگ , سان دیگو , بیرمنگام , دوحه و.... قرار دارد.
یکی از بزرگترین صنایع آلماتی فاینانس است صادرات مالی آلماتی یکی از بزرگترین دلایل تعادل مالی قزاقستان است آلماتی خانه توران الم بانک ( BTA ) بزرگترین بانک آسیای مرکزی  , کزکامرس بانک و سایر بانکهای بزرگ قزاقستان است.
بورس اوراق بهادار قزاقستان در آلماتی قرار دارد , در حال حاضر منطقه مالی آلماتی و پارک اسنتای در حال ساخت است که توسط گاتس دینر (T.J. Gottesdiener ) که طراح 7 مرکز تجارت جهانی در نیویورک است طراحی شده است.
همچنین آلماتی به عنوان مرکز رسانه ای منطقه شناخته می شود دارا بودن دو کانال تلویزیونی معروف KTK , NTK و همچنین چندین روزنامه ملی از این جمله است.
برنامه هایی برای ساخت بزرگراه چین , اروپای غربی با گذر از این شهر وجود دارد که بر رونق آن خواهد افزود. پورتهای جدید آلماتی توان دریافت و ارسال 45 میلیون تن بار در سال را دارا می باشند.
دفتر مرکزی هواپیمایی ایر آستانا که معتبر ترین خط هوایی قزاقستان است در این شهر قرار دارد.

فرهنگ و هنر
آلماتی بعنوان مرکز فرهنگی , هنری قزاقستان شناخته می شود در آلماتی 270 سازمان فرهنگی وجود دارد 14 سالن تئاتر , 7 سالن کنسرت , 2 ارکستر سمفونی  , 11 ارکستر , 13 گروه هنری  همچنین 32 موزه , 20 گالری هنری , 39 کتابخانه , 2 خانه هنری کودکان , 115 اثر تاریخی معماری , 18 سالن سینما , سیرک , باغ وحش , 920 سالن ورزشی , کلوپ ها ی شبانه , رستوران و مکانهای تفریحی بسیار زیادی وجود دارد.

 

 

تجارت
فرهنگ و هنر
Copyright © 2011 , All rights reserved.
KaziranWebsite : www.kaziran.com :: www.kazinfo.ir :: Email : Info@kaziran.com
Designed and Developed By SheedGraphic Multimedia
sheedgraphic